Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
7İCM473Enerji Etkin Tasarım2+0+02422.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin enerji tüketimi, kullanıcı konforu ve mekânsal tasarım arasındaki ilişkiyi kavramalarını; enerji etkin tasarım ilkelerini iç mekân ölçeğinde değerlendirebilmelerini ve tasarım kararlarına entegre edebilmelerini sağlamaktır.
Ders kapsamında enerji etkinliği yalnızca enerji tüketiminin azaltılması olarak değil; iklim, bina kabuğu, mekânsal organizasyon, kullanıcı davranışı, doğal aydınlatma, doğal havalandırma, ısıtma-soğutma sistemleri ve malzeme kararlarının birlikte ele alındığı bütüncül bir tasarım yaklaşımı olarak değerlendirilecektir.
Öğrencilerin ders sonunda mevcut bir mekânı enerji performansı açısından okuyabilmeleri, temel sorunları tanımlayabilmeleri ve tasarım yoluyla iyileştirme önerileri geliştirebilmeleri hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği Enerji etkin tasarım kavramı ve sürdürülebilir tasarımla ilişkisi; binalarda enerji tüketimi; kullanıcı konforu; iklim ve mikroiklim verileri; bina yönlenmesi ve güneş; bina kabuğunun enerji performansı; pencere ve açıklıklar; güneş kontrolü; doğal havalandırma; pasif ısıtma ve soğutma stratejileri; günışığı kullanımı; yapay aydınlatmanın enerji tüketimi ile ilişkisi; HVAC sistemlerinin temel çalışma prensipleri; iç mekânda zonlama ve kullanıcı kontrolü; malzeme ve ürün seçimlerinin enerji ve çevresel etkileri; kullanıcı davranışları, otomasyon ve akıllı sistemler; mevcut yapıların enerji etkin biçimde iyileştirilmesi ve bütünleşik enerji etkin tasarım yaklaşımları.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Çevrim içi anlatım, görsel materyal ve örnekler üzerinden konu aktarımı, soru–cevap, yönlendirilmiş sınıf tartışmaları, örnek olay ve yapı incelemeleri, karşılaştırmalı değerlendirme, problem çözmeye dayalı kısa ders içi uygulamalar ve plan/görsel üzerinden tasarım kararlarının yorumlanması. Öğrencilerin derse aktif katılımını desteklemek amacıyla konu anlatımı sırasında kısa sorular, alternatif tasarım senaryoları ve tartışma problemleri kullanılmaktadır.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Dr.Öğretim Üyesi Didem BARAN ERGÜL
Dersi Verenler Dr.Öğretim Üyesi Didem BARAN ERGÜL
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Lechner, N. M. & Andrasik, P. (2021). Heating, Cooling, Lighting: Sustainable Design Strategies Towards Net Zero Architecture (5th ed.). Wiley.
Szokolay, S. V. (2014). Introduction to Architectural Science: The Basis of Sustainable Design (3rd ed.). Routledge.
La Roche, P. M. (2024). Carbon-Neutral Architectural Design (3rd ed.). CRC Press.
ASHRAE. (2025). ASHRAE Handbook—Fundamentals, SI Edition.
Öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders notları, sunumlar, güncel akademik yayınlar, teknik raporlar ve seçilmiş örnek yapı incelemeleri.
Ders Notları Öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders sunumları ve ders notları; konuya ilişkin seçilmiş akademik yayınlar, güncel raporlar, standartlar, teknik dokümanlar, görsel materyaller ve enerji etkin yapı örnekleri. Ders kapsamında gerekli görüldüğünde çevrim içi kaynaklar ve örnek proje/uygulamalar kullanılacaktır.
Dökümanlar Ders kapsamında öğretim elemanı tarafından hazırlanan sunumlar ve ders içi materyaller kullanılmaktadır. Materyaller ders sırasında paylaşılmaktadır.
Ödevler Ders içi kısa uygulamalar ve yönlendirilmiş çalışmalar ders sırasında yürütülmektedir.
Sınavlar Ara sınav ve final sınavı üniversitenin ilgili sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir.

Ders Yapısı
Mühendislik Bilimleri %20
Alan Bilgisi %80

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 50
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 50
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 2 30
Sunum 14 2 28
Ara Sınavlar 1 1 1
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 1 1
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 2 60

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Enerji etkin tasarım, sürdürülebilirlik ve kullanıcı konforu arasındaki ilişkiyi açıklar.
2 Binalardaki temel enerji tüketim alanlarını ve bunları etkileyen tasarım kararlarını tanımlar.
3 Isıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin iç mekân tasarımıyla olan temel ilişkisini açıklar.
Beceri 
4 İklim, güneş, yönlenme, rüzgâr ve çevresel verilerin mekân tasarımına etkilerini değerlendirir.
5 Bina kabuğu, pencere, gölgeleme ve açıklık kararlarının iç mekân enerji performansı üzerindeki etkilerini analiz eder.
6 Doğal havalandırma, pasif ısıtma ve pasif soğutma ilkelerini iç mekân tasarımı açısından değerlendirir ve uygun stratejileri belirler.
7 Günışığı ve yapay aydınlatma kararlarını enerji etkinliği açısından değerlendirir.
8 Malzeme, donatı ve ekipman seçimlerini enerji ve çevresel performans açısından karşılaştırır.
Yetkinlik 
9 Kullanıcı davranışı, mekânsal zonlama ve kontrol sistemlerinin enerji tüketimi üzerindeki etkilerini tartışır ve tasarım kararlarıyla ilişkilendirir.
10 Mevcut bir iç mekânda enerji performansını etkileyen temel sorunları belirler ve tasarıma dayalı iyileştirme önerileri geliştirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Enerji Etkin Tasarıma Giriş: Neden Enerji Etkin Tasarım? Enerji etkin tasarım kavramı; sürdürülebilirlik, iklim değişikliği ve yapı sektörünün enerji tüketimi; operasyonel enerji ve gömülü enerjiye giriş; enerji etkin tasarımın iç mimarlıkla ilişkisi. Enerji etkinliğinin teknoloji değil öncelikle bir tasarım problemi olarak ele alınması.
2 Kullanıcı, Isıl Konfor ve Enerji Tüketimi Isıl konfor kavramı; hava sıcaklığı, bağıl nem, hava hareketi, ortalama ışınım sıcaklığı; aktivite ve giyim düzeyi; adaptif konfor yaklaşımı; kullanıcı beklentileri ve enerji tüketimi ilişkisi.
3 İklimi ve Mikroiklimi Okumak İklim elemanları: sıcaklık, güneş ışınımı, nem, rüzgâr ve yağış. İklim bölgeleri; makroklima ve mikroklima; çevredeki yapılaşma, bitki örtüsü ve topoğrafyanın etkileri. İklim verilerinin tasarım girdisine dönüştürülmesi.
4 Yerleşim, Yönlenme ve Güneşle Tasarım Güneş geometrisinin temel prensipleri; yönlenme; cephelerin güneşlenme karakterleri; mekânsal organizasyon; kompaktlık; güneş kazancından yararlanma ve kaçınma; pasif güneş tasarımına giriş.
5 Bina Kabuğu ve Enerji Performansı Bina kabuğunun enerji dengesi üzerindeki rolü; duvar, çatı ve döşemelerde ısı geçişi; ısı yalıtımı; ısı köprüleri; hava sızdırmazlık; iç yüzey sıcaklıklarının konfora etkisi; kabuk–iç mekân ilişkisi.
6 Pencereler, Günışığı ve Güneş Kontrolü Pencerelerin enerji performansındaki çift yönlü rolü; pencere alanı ve konumu; cam özellikleri; güneş ısı kazancı; günışığı erişimi; mekân derinliği; kamaşma; yatay/düşey gölgeleme; hareketli güneş kırıcılar; perde ve storların etkisi. Günışığı ile yapay aydınlatma enerji tüketimi ilişkisi.
7 Doğal Havalandırma ve Pasif Soğutma Tek taraflı ve çapraz havalandırma; baca etkisi; açıklıkların konumu ve boyutu; gece havalandırması; termal kütle ile gece soğutması; evaporatif soğutma; toprak ve bitkilendirmeden yararlanma; gölgeleme ve doğal havalandırmanın birlikte kullanımı; sıcak iklimlerde pasif soğutma stratejileri.
8 Ara Sınav
9 Pasif Isıtma, Termal Kütle ve Isıl Zonlama Doğrudan güneş kazancı; dolaylı kazanç sistemlerinin temel prensipleri; termal kütle; tampon alanlar; kış bahçeleri; ısı depolama; mekânların kullanım sıklığı ve sıcaklık gereksinimlerine göre zonlanması. Pasif ısıtma ve pasif soğutmanın iklime göre birlikte değerlendirilmesi.
10 Aktif Sistemler ve İç Mekânda Enerji Yönetimi Isıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin temel çalışma mantığı; merkezi ve bireysel sistemler; HVAC zonlaması; set sıcaklığı; doğal ve mekanik havalandırmanın birlikte kullanımı; enerji etkin cihazlar; iç mekân tasarımı ile mekanik sistemlerin koordinasyonu.
11 Yenilenebilir Enerji Sistemlerinin Yapıya Entegrasyonu Binalarda yenilenebilir enerji kavramı; fotovoltaik sistemler; güneş kolektörleri; yapı ile bütünleşik fotovoltaikler (BIPV); ısı pompaları; jeotermal sistemlerin temel prensipleri; küçük ölçekli rüzgâr enerjisinin olanakları ve sınırlılıkları; yenilenebilir sistemlerin bina ve iç mekân tasarımı üzerindeki etkileri. Net sıfır enerji yaklaşımına giriş.
12 Enerji Performansının Ölçülmesi, Simülasyonu ve Değerlendirilmesi Enerji performansı nasıl değerlendirilir? Enerji tüketim göstergeleri; kWh/m²·yıl kavramı; enerji sınıfları; bina enerji modellemesine giriş; enerji simülasyonunun tasarım sürecindeki rolü. EnergyPlus, DesignBuilder, IES VE vb. araçlara genel bakış; erken tasarım aşamasında performans karşılaştırmaları; basit güneş, gölge ve günışığı analizleri. Sertifikasyon sistemlerine kısa giriş: LEED, BREEAM vb.
13 Malzeme Seçimi, Gömülü Enerji ve Yaşam Döngüsü Operasyonel enerji ile gömülü enerji arasındaki fark; hammaddeden üretime, taşımaya, kullanıma ve bertarafa yaşam döngüsü; düşük gömülü enerjili malzemeler; yerel, geri dönüştürülmüş ve yeniden kullanılan malzemeler; dayanıklılık ve bakım; yaşam döngüsü değerlendirmesine (LCA) giriş.
14 Enerji Etkin Yapı Örnekleri, Mevcut Yapıların Dönüşümü ve Bütünleşik Tasarım Ulusal ve uluslararası enerji etkin yapı örneklerinin incelenmesi. Tasarım kararlarının iklim, kabuk, pasif sistemler, aktif sistemler ve yenilenebilir enerji açısından okunması. Mevcut yapıların enerji etkin yenilenmesi (energy retrofit); performans iyileştirme hiyerarşisi; bütünleşik tasarım yaklaşımı. Dersin genel sentezi.

 
Ders İçin Önerilen Diğer Dersler
Veri yok
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14
Bi1 2 5 3 3 4
Bi2 2 5 4 2 3
Bi3 2 3 4 2 2 2
Be4 2 5 4 3 3 4
Be5 2 5 5 3 4 2 3
Be6 2 5 5 4 5 2 3
Be7 2 4 5 2 4 2 2
Be8 2 5 4 3 3 3 3
Ye9 2 4 4 4 4 4 3 2 3
Ye10 3 5 5 3 5 5 4 3 2 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek