Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
3EGK069Okuma Kültürü ve Kitap İnceleme2+0+02320.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Sınıf Öğretmenliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Dersin amacı, öğretmen adaylarının kendi okur kimliklerini ve okuma kültürlerini geliştirmeleri; ilkokul öğrencilerinin gelişimsel özelliklerine ve bireysel farklılıklarına uygun nitelikli kitapları seçip değerlendirebilmeleri; basılı ve dijital metinleri eleştirel biçimde okuyabilmeleri; okuma motivasyonu ve okuma alışkanlığını destekleyen sınıf uygulamaları tasarlayabilmeleri; okuma çemberleri, kütüphane çalışmaları ve yaratıcı kitap etkinlikleri yoluyla sürdürülebilir bir sınıf okuma kültürü oluşturabilmeleridir.
Dersin İçeriği Okuma Kültürü ve Kitap İncelemesi dersi, sınıf öğretmeni adaylarının okumayı yalnızca bir beceri değil, yaşam boyu sürdürülen kültürel, eleştirel ve sosyal bir pratik olarak kavramalarını amaçlayan uygulamalı bir derstir. Ders kapsamında okuma kültürünün oluşumu, okur kimliği ve okuma motivasyonu; basılı ve dijital okuma; çocuklar için nitelikli kitap seçimi ve kitap inceleme ölçütleri; eleştirel okuma; okuma çemberleri; kütüphane ve sınıf kitaplığı kültürü ile ilkokulda okuma kültürünü geliştirmeye yönelik uygulamalar ele alınır. Öğretmen adayları farklı türlerdeki çocuk kitaplarını içerik, dil-anlatım, görsel tasarım, çocuğa görelik, değerler ve kapsayıcılık açısından inceler; okuma çemberleri aracılığıyla iş birlikli ve derinlemesine okuma deneyimi kazanır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Ders; etkileşimli anlatım, soru-cevap, eleştirel okuma, örnek kitap inceleme, okuma günlüğü, okur otobiyografisi, bireysel ve grup çalışmaları, okuma çemberleri, akran değerlendirmesi, kütüphane/dijital kaynak incelemesi, kitap tanıtımı ve sınıf için okuma kültürü etkinliği tasarlama çalışmalarıyla yürütülür. Mevcut izlencedeki okuma çemberi rol formları uygulamalarda kullanılmaya devam eder.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr.Öğretim Üyesi Sakine HAKKOYMAZ sakine.hakkoymaz@hku.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar • Topçam, A. B., & Çetinkaya, F. Ç. (2024). Okuma çemberi yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonlarına etkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2). • Krenca, K., Taylor, E., & Deacon, S. H. (2024). Scrolling and hyperlinks: The effects of two prevalent digital features on children ` s digital reading comprehension. Journal of Research in Reading, 47(3), 269–291. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12468 • Hare, C., Johnson, B., Vlahiotis, M., Panda, E. J., Tekok-Kilic, A., & Curtin, S. (2024). Children ` s reading outcomes in digital and print mediums: A systematic review. Journal of Research in Reading, 47(3), 309–329. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12461 • Murphy, A., & Arciuli, J. (2024). Digital reading comprehension instruction in English for children with English as an additional language: A systematic review. Journal of Research in Reading, 47(3), 348–394. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12448 • Vargas, C., Altamura, L., Blanco-Gandía, M. C.
Ders Notları Temel ve Güncel Kaynaklar
• Manguel, A. (2011). Okumanın Tarihi. Yapı Kredi Yayınları.
• Proust, M. (2009). Okuma Üzerine. Notos.
• Şirin, M. R. 99 Soruda Çocuk Edebiyatı.
• Doğan, B., Yıldırım, K., Çermik, H., & Ateş, S. (2018). Okuma çemberleri: Niçin ve nasıl? Örnek bir uygulama. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(3), 747–765.
• Bulut, P., Kuşdemir, Y., & Uzun, E. B. (2020). Okuma kültürü üzerine bir inceleme: Öğretmen adayları örneği. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(21), 74–95.
• Ercan, M., & Çıldır, B. (2024). Dijital çağda okuma kültürü görünümleri: YouTube kitap topluluğu (BookTube). Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 151–218.
• Topçam, A. B., & Çetinkaya, F. Ç. (2024). Okuma çemberi yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonlarına etkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2).
• Krenca, K., Taylor, E., & Deacon, S. H. (2024). Scrolling and hyperlinks: The effects of two prevalent digital features on children ` s digital reading comprehension. Journal of Research in Reading, 47(3), 269–291. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12468
• Hare, C., Johnson, B., Vlahiotis, M., Panda, E. J., Tekok-Kilic, A., & Curtin, S. (2024). Children ` s reading outcomes in digital and print mediums: A systematic review. Journal of Research in Reading, 47(3), 309–329. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12461
• Murphy, A., & Arciuli, J. (2024). Digital reading comprehension instruction in English for children with English as an additional language: A systematic review. Journal of Research in Reading, 47(3), 348–394. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12448
• Vargas, C., Altamura, L., Blanco-Gandía, M. C., Gil, L., Mañá, A., Montagud, S., & Salmerón, L. (2024). Print and digital reading habits and comprehension in children with and without special education needs. Research in Developmental Disabilities, 146, 104675. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2024.104675
• Karadağ Yılmaz, R., Horzum, T., & Koyuncu, İ. (2024). An examination of the relationship between reading culture and mathematical literacy self-efficacy of pre-service teachers. International Journal of Progressive Education, 20(4), 18–41. https://doi.org/10.29329/ijpe.2024.1055.2

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 2 28
Ödevler 2 5 10
Sunum/Seminer Hazırlama 1 5 5
Ara Sınavlar 1 7 7
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 12 12
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 DÖÇ 1. Okuma, okuma alışkanlığı, okuma kültürü ve okur kimliği kavramlarını açıklar; aralarındaki ilişkileri değerlendirir.
2 2. İlkokul öğrencilerinin gelişimsel özellikleri, ilgi ve gereksinimleri doğrultusunda nitelikli çocuk kitabı seçimine ilişkin ölçütleri kullanır.
3 3. Çocuk kitaplarını içerik, tema, kurgu, karakter, dil ve anlatım, görsel tasarım, çocuğa görelik, değerler ve kapsayıcılık açısından eleştirel biçimde inceler.
4 Farklı metin türlerine ve okuma amaçlarına uygun okuma/anlama stratejilerini seçer, uygular ve etkililiğini değerlendirir.
5 Basılı ve dijital okuma ortamlarının olanaklarını ve sınırlılıklarını güncel araştırma bulgularından hareketle karşılaştırır; güvenilir dijital okuma kaynaklarını seçer.
6 (Okuma çemberlerinin temel ilkelerini ve rollerini uygular; metin hakkında soru sorma, bağ kurma, özetleme, sözcük çalışması, araştırma ve görselleştirme yoluyla anlam oluşturur.)
7 (Öğrencilerin okuma motivasyonunu, okuma alışkanlığını ve okuma kültürünü geliştirmeye yönelik sınıf içi ve okul temelli etkinlikler tasarlar.)
8 (Kütüphane, sınıf kitaplığı ve dijital kaynaklardan yararlanarak bireysel ve iş birlikli okuma süreçlerini planlar; uygun eğitim teknolojileri ve materyaller geliştirir.)
9 (Okuduğu eserler hakkında gerekçeli değerlendirmeler yapar; görüşlerini Türkçeyi doğru ve etkili kullanarak yazılı ve sözlü biçimde ifade eder.)
10 CLO 10: Tracks current scientific studies on reading culture and children ` s literature, critically interprets findings, and reflects them in professional practices.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Derse Giriş: Okuma Kültürü ve Okur Kimliği Dersin amacı ve çıktıları; okuma, okuma alışkanlığı, okuma kültürü, okur kimliği; öğretmenin okuma modeli olma rolü.
2 Okuma Kültürünün Gelişimi Çocuklukta okuma deneyimleri; aile, öğretmen, akran, okul ve çevrenin rolü; okuma motivasyonu ve okumadan zevk alma.
3 İlkokulda Okuma ve Okuduğunu Anlama Okuma amaçları ve türleri; tahmin, soru sorma, çıkarım, özetleme, izleme ve bağ kurma stratejileri; farklı okuyucu gereksinimleri.
4 Nitelikli Çocuk Kitabı Seçimi Çocuğa görelik; yaş ve gelişim özellikleri; ilgi, tema, içerik, dil-anlatım ve biçimsel özellikler; kitap seçme ölçütleri.
5 Kitap İnceleme I: İçerik ve Edebî Nitelik Tema, konu, kurgu, olay örgüsü, karakter, zaman-mekân, anlatıcı ve bakış açısı; edebî türlerin özellikleri.
6 Kitap İnceleme II: Dil, Görsel Tasarım, Değerler ve Kapsayıcılık Dil ve anlatım; resim-metin ilişkisi; estetik nitelik; kalıp yargılar, farklılıkların temsili, değerler ve etik açıdan inceleme.
7 Basılı ve Dijital Okuma Kültürü E-kitap, ekran okuma, hiperbağlantı ve kaydırma; basılı/dijital okumanın anlama ve katılım üzerindeki etkileri; dijital kaynak seçimi.
8 ARA SINAV 1–7. hafta konularını kapsayan değerlendirme.
9 Okuma Çemberleri: Kuram, Roller ve Model Uygulama Okuma çemberlerinin ilkeleri; sorgulayıcı, bağ kurucu, özetleyici, kelime avcısı, araştırmacı, ressam/okuma aydınlatıcısı ve diğer roller.
10 Okuma Çemberi Uygulaması I Seçilen çocuk kitabı üzerinde rol temelli küçük grup çalışması; metin içi, metinler arası ve yaşamla bağlantılar.
11 Okuma Çemberi Uygulaması II ve Akran Değerlendirmesi Rollerin değiştirilmesi; tartışma kalitesi, gerekçelendirme, grup sorumluluğu ve akran geri bildirimi.
12 Kütüphane, Sınıf Kitaplığı ve Okuma Ekosistemi Çocuk kütüphaneleri; sınıf kitaplığı oluşturma; kitaplara erişim; kitap seçimi ve dolaşımı; okul-aile-kütüphane iş birliği.
13 Okuma Kültürünü Geliştiren Etkinlikler Kitap sohbeti, kitap tanıtımı, okuma günlüğü, eşli okuma, yazar/kitap etkinlikleri, yaratıcı tepki çalışmaları ve dijital kitap toplulukları.
14 Sınıf Öğretmeni Olarak Okuma Kültürü Tasarımı Farklı sosyo-kültürel çevreler ve bireysel farklılıklar için kapsayıcı okuma planı; okuma motivasyonunun izlenmesi; materyal geliştirme.
15 Kitap İnceleme ve Okuma Kültürü Projesi Sunumları Öğrenci ürünlerinin sunulması; seçilen kitabın gerekçeli değerlendirilmesi; tasarlanan okuma kültürü uygulamasının paylaşılması; öz değerlendirme.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16 P17 P18 P19 P20 P21 P22 P23 P24
Ö1 2 2 2 2 2 2 3 2 2 2 2 3 4 3 4 2 2 2 1 1 5 1 1 2
Ö2 3 5 2 2 4 2 5 2 3 2 2 2 3 3 3 3 2 2 1 1 3 1 1 2
Ö3 2 3 3 3 4 2 3 2 3 4 2 2 5 4 5 4 2 2 1 1 4 1 1 3
Ö4 3 4 2 2 4 2 4 2 5 2 3 2 4 3 4 2 2 2 1 1 4 1 1 2
Ö5 2 2 4 5 4 4 4 4 3 3 2 2 5 3 3 2 3 2 1 1 3 1 1 2
Ö6 4 2 2 2 5 2 3 2 5 5 5 3 4 3 5 2 2 2 1 1 4 1 1 2
Ö7 4 2 2 2 5 2 5 4 5 3 3 4 4 3 4 4 2 3 1 1 4 1 1 2
Ö8 3 2 2 2 3 4 4 5 4 4 4 2 4 3 3 2 3 2 1 1 4 1 1 2
Ö9 2 2 3 2 4 2 3 2 3 4 4 4 4 4 5 3 2 2 1 1 5 1 1 3
Ö10 2 2 4 4 4 5 4 2 3 3 2 2 5 3 4 2 4 2 1 1 3 1 1 2

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek