Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
5ESN305İlkokuma ve Yazma Öğretimi3+0+03405.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Sınıf Öğretmenliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Dersin amacı, sınıf öğretmeni adaylarının ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin gelişimsel özelliklerini ve bireysel farklılıklarını dikkate alarak güncel İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programına uygun ilk okuma yazma öğretimini planlama, uygulama, materyal geliştirme, öğrenme sürecini izleme ve değerlendirme yeterliği kazanmalarını sağlamaktır. Ayrıca öğretmen adaylarının bilimsel araştırmaları ve güncel uygulamaları eleştirel biçimde izleyerek kapsayıcı, öğrenci merkezli ve teknoloji destekli öğretim tasarlamaları amaçlanır.
Dersin İçeriği Bu ders; ilk okuma yazmanın kuramsal temellerini, okula ve okuryazarlığa hazır oluşu, dil ve erken okuryazarlık gelişimini, bireysel farklılıkları, 2024 İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı doğrultusunda Ses Esaslı İlk Okuma Yazma Öğretimi sürecini, ses-harf öğretimini, hece-sözcük-cümle-metin oluşturmayı, yazı öğretimini, akıcı okuma ve sözcük gelişimini, öğrenme güçlüklerine ve özel gereksinimlere yönelik uyarlamaları, teknoloji ve materyal kullanımını ve süreç odaklı ölçme-değerlendirmeyi kapsar. Ders, öğretmen adaylarının kuramsal bilgiyi mikro öğretim, materyal geliştirme, gözlem ve örnek öğrenci ürünlerini değerlendirme çalışmalarıyla uygulamaya aktarmalarını hedefler.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Etkileşimli anlatım, soru-cevap, gösterip yaptırma, örnek olay, öğrenci ürünü analizi, okul/sınıf gözlemi, mikro öğretim, materyal geliştirme, akran değerlendirmesi ve bilimsel makale inceleme yöntemleri kullanılır. Harf gruplarına ilişkin haftalarda öğretmen adayları ses-harf, hece, sözcük, cümle ve metin düzeyinde örnek ders tasarlayıp mikro öğretim gerçekleştirir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr.Öğretim Üyesi SAKİNE HAKKOYMAZ
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar - Akyol, H. (2018). İlk okuma yazma öğretimi. Ankara: Pegem. - Akyol, H., & Yıldız, M. (2018). Kuramdan Uygulamaya Yazma Öğretimi. Ankara: Pegem Yayıncılık. - MEB (2005). İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu. Ankara: MEB - MEB (2018). İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu. Ankara: MEB - MEB (2024). İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu. Ankara: MEB
Ders Notları • Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli.
• Akyol, H. (2018). İlk Okuma Yazma Öğretimi. Pegem Akademi.
• Akyol, H., & Yıldız, M. (2018). Kuramdan Uygulamaya Yazma Öğretimi. Pegem Akademi.
• Balantekin, Y. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında ilk okuma yazma öğretiminin sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması. Millî Eğitim, 54(1), 867-904. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1700606
• Öztürk, M., & Yıldız, A. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline göre hazırlanan 1. sınıf ilk okuma yazma ders kitabındaki etkinliklere ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(2).

Ders Yapısı
Eğitim Bilimleri %50
Alan Bilgisi %50

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 30
Ödev 2 % 20
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 50
Toplam :
4
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 5 70
Ödevler 2 3 6
Ara Sınavlar 1 1 1
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 1 1
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 İlk okuma yazma öğretiminin temel kavramlarını, kuramsal dayanaklarını ve tarihsel gelişimini açıklar; güncel program yaklaşımıyla ilişkilendirir.
2 İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin dil, bilişsel, sosyal-duygusal ve motor gelişim özelliklerini; okuryazarlığa hazır oluş ve bireysel farklılıklar açısından değerlendirir.
3 2024 İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programındaki Ses Esaslı İlk Okuma Yazma Öğretimi sürecini, aşamalarını ve beş harf grubunu programın öngördüğü sıraya uygun biçimde açıklar.
4 İlk okuma yazmaya hazırlık; sesi hissettirme/tanıma, ses-harf ilişkisi, harf yazımı ve seslerden hece-sözcük-cümle-metin oluşturma süreçlerine yönelik öğretim etkinlikleri planlar ve uygular.
5 Yazı öğretiminde doğru kalem tutma, oturuş, satır dizgesi, harflerin biçim ve yönleri ile ince motor becerileri dikkate alarak uygun uygulamalar tasarlar
6 Akıcı okuma, anlam kurma ve sözcük dağarcığını geliştirmeye yönelik kanıta dayalı strateji ve etkinlikleri seçer ve uygular.
7 İlk okuma yazma sürecinde öğrenme güçlüğü yaşayan, farklı hızlarda ilerleyen veya özel gereksinimi bulunan öğrenciler için öğretimi ve materyalleri uyarlar.
8 . İlk okuma yazma öğretiminde basılı ve dijital materyalleri, eğitim teknolojilerini ve güncel bilimsel kaynakları amaca uygun, güvenilir ve etik biçimde kullanır.
9 Öğrencilerin ilk okuma yazma gelişimini süreç odaklı ve çoklu ölçme-değerlendirme araçlarıyla izler; öğrenci ürünlerini yorumlayarak uygun geri bildirim ve destek planı oluşturur.
10 DÖÇ 10. İlk okuma yazma öğretimine ilişkin gözlem, mikro öğretim ve grup çalışmalarında sorumluluk alır; uygulamalarını öz/akran değerlendirmesi ve bilimsel kanıtlar doğrultusunda geliştirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Derse Giriş ve İlk Okuma Yazmanın Temelleri Temel kavramlar; ilk okuma yazmanın amaçları, kuramsal temelleri ve sınıf öğretmeninin rolü; mevcut bilgi ve deneyimlerin belirlenmesi.
2 Güncel İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Ses Esaslı İlk Okuma Yazma 2024 programının yaklaşımı; hazırlık süreci; ses-harf öğretimi; beş harf grubu; hece, sözcük, cümle ve metne geçiş; program okuryazarlığı.
3 Okuryazarlığa Hazır Oluş ve Erken Okuryazarlık Dil gelişimi, fonolojik farkındalık, görsel/işitsel algı, dikkat, ince motor beceriler; aile ve çevre; hazırbulunuşluk gözlemi.
4 Bireysel Farklılıklar ve İlk Okuma Yazmaya Hazırlık Öğrenme hızı ve bireysel farklılıklar; dinleme, nefes ve odaklanma; kalem tutma, oturuş, çizgi ve el-göz koordinasyonu; aile iş birliği.
5 Ses Bilgisel Farkındalık, Ses-Harf İlişkisi ve Harf Yazımı Sesi hissettirme/tanıma; sesletim; ses-harf eşleştirme; harfin büyük-küçük yazımı; harf öğretiminde sık karşılaşılan güçlükler. Ses öğretiminde doğrudan ezber yerine anlamlı bağlam nasıl kurulabilir?
6 Hece, Sözcük, Cümle ve Metin Oluşturma Kapalı/açık hece; heceden sözcüğe; ikinci harf grubundan itibaren cümle ve metin; anlamlı ve öğrenci düzeyine uygun dil materyali oluşturma.
7 Yazı Öğretimi ve Materyal Tasarımı Satır dizgesi, harf biçim/yönleri, okunaklılık, yazı materyalleri; basılı ve dijital materyal inceleme; örnek öğrenci yazılarının analizi.
8 ARA SINAV 1-7. hafta konularının değerlendirilmesi.
9 1. Harf Grubu Uygulaması: a-n-e-t-i-l Program sırasına uygun ses-harf, hece ve sözcük çalışmaları; mikro öğretim ve materyal geliştirme. İlk grupta cümle/metne geçişin programdaki yeri.
10 2. Harf Grubu Uygulaması: o-k-u-r-ı-m Ses, hece, sözcük; cümle ve kısa metne geçiş; akıcı okumanın başlangıç göstergeleri; mikro öğretim.
11 3. Harf Grubu Uygulaması: ü-s-ö-y-d-z Harf grubuna özgü olası sesletim/yazım güçlükleri; farklılaştırılmış etkinlik; öğrenci ürünü analizi ve mikro öğretim.
12 4. Harf Grubu Uygulaması: ç-b-g-c-ş Ses ayrımları, yazım ve okuma uygulamaları; sözcük-cümle-metin üretimi; teknoloji destekli materyal ve mikro öğretim.
13 5. Harf Grubu Uygulaması: p-h-v-ğ-f-j ve Bağımsız Okuma-Yazmaya Geçiş Son harf grubu; bağımsız okuma-yazma; sözcük dağarcığı, anlam kurma ve yazılı anlatıma geçiş; bütünleştirici mikro öğretim.
14 Akıcı Okuma, Anlama, Sözcük Öğretimi ve Güçlük Yaşayan Öğrenciler Doğruluk, hız ve prozodi; anlam kurma; sözcük dağarcığı; yavaş/zayıf okuyucu; öğrenme güçlüğü ve özel gereksinimler için uyarlamalar.
15 Süreç Odaklı Ölçme-Değerlendirme, Güncel Araştırmalar ve Genel Değerlendirme Gözlem, kontrol listesi, rubrik, öğrenci ürünü, gelişim takibi ve geri bildirim; 2024-2026 uygulama araştırmalarının bulgularının tartışılması; öz değerlendirme.

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16 P17 P18 P19 P20 P21 P22 P23 P24
Tüm 3
Ö1 4 3 5 3 3 3 1 3
Ö2 5 4 3 4 5 3 3 2
Ö3 5 3 4 5 3 4 4 3 1 3 2
Ö4 5 4 4 5 5 4 5 2 2 3 1 4
Ö5 4 4 3 4 4 4 4 2 2 4
Ö6 4 4 3 4 4 4 5 4 2 1 4
Ö7 4 5 4 3 5 5 5 5 3 4 3 1 3
Ö8 5 2 5 5 5 3 5 3 2 3 3
Ö9 5 4 4 4 4 5 5 4 3 3
Ö10 4 4 5 4 4 4 4 5 4 5 4 1 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek