Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
2EOP512Psikolojik Değerlendirmede İleri Konular3+0+031014.11.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Yüksek Lisans
Bölümü / Programı Endüstri ve Örgüt Psikolojisi (Tezli YL)
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı; psikolojik ölçme ve değerlendirmenin kuramsal temellerini (klasik test kuramı ve madde tepki kuramı) ileri düzeyde ele almak; güvenirlik, geçerlik, ölçek geliştirme ve uyarlama, ölçme değişmezliği ve test adaleti konularında yetkinlik kazandırmak; endüstri ve örgüt psikolojisinde personel seçme ve değerlendirme amacıyla kullanılan yöntemleri bilimsel kanıtlar ve etik standartlar çerçevesinde eleştirel olarak değerlendirebilmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği Psikolojik ölçme ve değerlendirmenin temel kavramları; klasik test kuramı ve güvenirlik; geçerlik kanıtları ve birleşik geçerlik anlayışı; açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi; madde tepki kuramı ve bilgisayar ortamında bireyselleştirilmiş testler; ölçek geliştirme, çeviri ve kültürlerarası uyarlama; ölçme değişmezliği, madde yanlılığı ve test adaleti; personel seçiminde bilişsel yetenek, kişilik ve dürüstlük testleri, yapılandırılmış görüşme, durumsal yargı testleri, iş örnekleri ve değerlendirme merkezleri; sosyal beğenirlik, sahte yanıt ve puanlayıcı hataları; dijital ve yapay zekâ destekli değerlendirme; değerlendirmede etik, yasal ve mesleki standartlar ile raporlama.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, ders içi tartışma, makale okuma ve eleştirel değerlendirme, istatistik yazılımlarıyla uygulamalı analiz, vaka analizi.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Yok
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar American Educational Research Association, American Psychological Association, & National Council on Measurement in Education. (2014). Standards for educational and psychological testing. American Educational Research Association. Embretson, S. E., & Reise, S. P. (2000). Item response theory for psychologists. Lawrence Erlbaum Associates. Furr, R. M. (2022). Psychometrics: An introduction (4th ed.). SAGE Publications. International Test Commission. (2018). ITC guidelines for translating and adapting tests (second edition). International Journal of Testing, 18(2), 101–134. Sackett, P. R., Zhang, C., Berry, C. M., & Lievens, F. (2022). Revisiting meta-analytic estimates of validity in personnel selection: Addressing systematic overcorrection for restriction of range. Journal of Applied Psychology, 107(11), 2040–2068.
Ders Notları Devam Zorunluluğu: Derse devam zorunluluğu %70’tir. Devam koşulunu sağlamayan öğrenciler devamsızlık nedeniyle başarısız sayılır ve final sınavına katılamaz.
Derse Zamanında Katılım: Öğrencilerin ders saatlerine uygun olarak sınıfta hazır bulunmaları gerekmektedir. Ders başladıktan sonra sınıfa giriş yapılmasına izin verilmez. Derse geç kalan öğrenciler, varsa ders arasından sonra sınıfa kabul edilir.
Ders Materyalleri ve Duyurular: Ders kapsamında paylaşılan materyaller ve duyurular Google Classroom üzerinden öğrencilere iletilir. Öğrenciler, platformda yayımlanan materyalleri ve duyuruları düzenli olarak takip etmekle yükümlüdür.

Ders Yapısı
Alan Bilgisi %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 3 45
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 15 210
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 45 45
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 10 300

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 ÖÇ1. Psikolojik ölçme ve değerlendirmenin kuramsal temellerini (klasik test kuramı ve madde tepki kuramı) karşılaştırmalı olarak açıklar.
2 ÖÇ2. Ölçme araçlarının güvenirlik ve geçerlik kanıtlarını güncel standartlar çerçevesinde değerlendirir; faktör analizi gibi ilgili analizlerin sonuçlarını yorumlar.
3 ÖÇ3. Ölçek geliştirme ve uyarlama süreçlerini planlar; ölçme değişmezliği, madde yanlılığı ve test adaletini değerlendirir.
4 ÖÇ4. Personel seçme ve değerlendirmede kullanılan yöntemlerin geçerlik ve kullanışlılığını karşılaştırır; belirli bir iş ve amaç için uygun değerlendirme araçlarını seçer.
5 ÖÇ5. Bilgisayar tabanlı, bireyselleştirilmiş ve yapay zekâ destekli değerlendirme uygulamalarının olanak ve sınırlılıklarını tartışır.
6 ÖÇ6. Sosyal beğenirlik, sahte yanıt ve puanlayıcı hataları gibi yanlılık kaynaklarını tanır; bunları azaltmaya yönelik stratejiler önerir.
7 ÖÇ7. Değerlendirme süreçlerinde etik, yasal ve mesleki standartlara uygun davranır; değerlendirme sonuçlarını bilimsel ilkelere uygun biçimde raporlar ve sunar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Derse giriş; psikolojik ölçme ve değerlendirmenin temel kavramları; endüstri ve örgüt psikolojisinde değerlendirmenin kullanım alanları
2 Klasik test kuramı ve güvenirlik: iç tutarlılık, test-tekrar test, puanlayıcılar arası güvenirlik; ölçmenin standart hatası
3 Geçerlik I: kapsam, yapı ve ölçüt geçerliği; birleşik geçerlik anlayışı ve geçerlik kanıtları
4 Geçerlik II: açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi; yakınsak ve ayırt edici geçerlik
5 Madde tepki kuramı: temel modeller, madde ve test bilgi fonksiyonları; klasik test kuramı ile karşılaştırma
6 Bilgisayar ortamında bireyselleştirilmiş testler; dijital ve yapay zekâ destekli değerlendirme uygulamaları
7 Ölçek geliştirme ve uyarlama: madde yazımı, pilot uygulama, çeviri ve kültürlerarası uyarlama süreçleri
8 Vize
9 Ölçme değişmezliği, madde yanlılığı (değişen madde fonksiyonu) ve test adaleti
10 Personel seçiminde değerlendirme I: bilişsel yetenek, kişilik ve dürüstlük testleri; geçerlik kanıtları
11 Personel seçiminde değerlendirme II: yapılandırılmış görüşme, durumsal yargı testleri, iş örnekleri ve değerlendirme merkezleri
12 Yanıt yanlılıkları: sosyal beğenirlik, sahte yanıt ve zorunlu seçimli formatlar; performans değerlendirmede puanlayıcı hataları
13 Değerlendirmede etik, yasal ve mesleki standartlar; değerlendirme sonuçlarının raporlanması ve geri bildirim
14 Genel tekrar ve değerlendirme; güncel araştırmaların tartışılması
15 Tekrar

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10
Ö1 3 5 3 1 3 4 1 1 3 2
Ö2 2 5 4 2 4 5 1 2 3 2
Ö3 2 5 4 2 4 4 1 2 4 3
Ö4 4 4 5 4 3 2 3 5 4 3
Ö5 3 4 4 3 2 2 1 4 5 3
Ö6 3 4 4 2 3 3 3 4 3 3
Ö7 2 3 4 3 3 2 2 3 3 5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek