Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
1PSK561Stresle Başa Çıkmada Psikofizyolojik Yöntemler3+0+031001.11.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Yüksek Lisans
Bölümü / Programı Klinik Psikoloji (Tezli YL)
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin stresin psikofizyolojik temellerini, stres tepkisinin ölçülmesini ve stresle başa çıkmada kullanılan psikofizyolojik yöntemleri (gevşeme teknikleri, nefes çalışmaları, biyogeribildirim, kalp hızı değişkenliği, bilinçli farkındalık temelli uygulamalar) kuramsal ve uygulamalı olarak öğrenmeleri; bu yöntemleri klinik uygulamada kanıta dayalı biçimde kullanabilmeleridir.
Dersin İçeriği Stres kavramı ve stres kuramları; stresin fizyolojisi (HPA ekseni, otonom sinir sistemi, allostatik yük); stres ve sağlık; psikofizyolojik ölçüm yöntemleri (kalp hızı, kalp hızı değişkenliği, deri iletkenliği, EMG, kortizol); progresif kas gevşetme; diyafram nefesi ve rezonans frekansı nefesi; otojenik gevşeme ve imgeleme; biyogeribildirim ve nörogeribildirim; kalp hızı değişkenliği biyogeribildirimi; bilinçli farkındalık temelli stres azaltma; anksiyete, kronik ağrı ve psikosomatik bozukluklarda uygulamalar.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, soru-cevap, tartışma, sınıf içi uygulama ve demonstrasyon, ödev/rapor hazırlama, sunumLecture, question-answer, discussion, in-class practice and demonstration, assignment/report preparation, presentation
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Dr.Öğretim Üyesi Saadet Öztürk
Dersi Verenler Yok
Dersin Yardımcıları Arş.Gör. Şevval Düzgün Kanlı
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
Sapolsky, R. M. (2004). Why zebras don’t get ulcers (3rd ed.). Henry Holt.
Lehrer, P. M., & Woolfolk, R. L. (Eds.). (2021). Principles and practice of stress management (4th ed.). Guilford Press.
Schwartz, M. S., & Andrasik, F. (Eds.). (2017). Biofeedback: A practitioner’s guide (4th ed.). Guilford Press.
Bernstein, D. A., Borkovec, T. D., & Hazlett-Stevens, H. (2000). New directions in progressive relaxation training: A guidebook for helping professionals. Praeger.
Kabat-Zinn, J. (2013). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness (Rev. ed.). Bantam Books.
Ders Notları Uygulamalı derslerde rahat kıyafet tercih edilmelidir; sağlık sorunu olan öğrenciler uygulamalar öncesinde öğretim üyesini bilgilendirmelidir. Ders sunumları ve ek okumalar ders duyuru sayfası üzerinden paylaşılacaktır. %70 devam zorunluluğu bulunmaktadır.


Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 2 30
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 7 98
Ödevler 1 40 40
Sunum 1 40 40
Ara Sınavlar 1 30 30
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 67 67
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 10 305

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Stres kavramını, stres kuramlarını ve stres tepkisinin fizyolojik mekanizmalarını açıklar.
2 Stresin psikofizyolojik ölçüm yöntemlerini ve bu ölçümlerin yorumlanmasına ilişkin temel ilkeleri açıklar.
3 Progresif kas gevşetme, nefes ve imgeleme tekniklerini standart protokollere uygun biçimde uygular.
4 Biyogeribildirim ve kalp hızı değişkenliği biyogeribildiriminin ilkelerini ve klinik kullanım alanlarını açıklar.
5 Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma uygulamalarının temel bileşenlerini uygular.
6 Psikofizyolojik yöntemlerin farklı klinik sorunlardaki etkililiğine ilişkin araştırmaları eleştirel olarak değerlendirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dersin tanıtımı, değerlendirme sisteminin ve ödevlerin açıklanması; Stres kavramı ve stres kuramları Lazarus & Folkman (1984), Bölüm 1-2 Ders sunumu
2 Stresin fizyolojisi: otonom sinir sistemi, HPA ekseni; Allostaz ve allostatik yük Sapolsky (2004), ilgili bölümler Ders sunumu
3 Stres ve sağlık: bağışıklık, kardiyovasküler sistem, psikosomatik bozukluklar Lehrer ve ark. (2021), ilgili bölüm Ders sunumu
4 Psikofizyolojik ölçüm yöntemleri: kalp hızı, kalp hızı değişkenliği, deri iletkenliği, EMG, kortizol Schwartz & Andrasik (2017), ilgili bölüm Ders sunumu
5 Progresif kas gevşetme: kuram ve uygulama Bernstein ve ark. (2000) Ders sunumu
6 Nefes teknikleri: diyafram nefesi, rezonans frekansı nefesi; Sınıf içi uygulama Lehrer ve ark. (2021), ilgili bölüm Ders sunumu
7 Otojenik gevşeme ve rehberli imgeleme; Ödev 1: Gevşeme uygulaması ve öz-izleme raporu Lehrer ve ark. (2021), ilgili bölüm Ders sunumu
8 Vize Haftası - -
9 Biyogeribildirime giriş: ilkeler ve modaliteler Schwartz & Andrasik (2017), ilgili bölüm Ders sunumu
10 Kalp hızı değişkenliği biyogeribildirimi; Demonstrasyon Schwartz & Andrasik (2017), ilgili bölüm Ders sunumu
11 Nörogeribildirime giriş ve kanıt düzeyi Konu ile ilgili makaleler Ders sunumu
12 Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma (MBSR); Sınıf içi uygulama Kabat-Zinn (2013) Ders sunumu
13 Klinik uygulamalar: anksiyete bozuklukları, uyku sorunları, kronik ağrı, baş ağrısı; Ödev 2: Literatür değerlendirmesi Lehrer ve ark. (2021), ilgili bölümler Ders sunumu
14 Psikofizyolojik yöntemlerin psikoterapi süreçleriyle bütünleştirilmesi; Öğrenci sunumları - Ders sunumu
15 Öğrenci sunumları; Genel değerlendirme - Ders sunumu

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Tüm 2 2 2 2 3 3 5 2 3 2 4 3 2
Ö1 2 2 2 2 2 3 4 2 5 2 3 3 2
Ö2 2 2 2 2 4 3 4 2 3 2 3 3 3
Ö3 2 2 2 2 2 3 5 2 3 2 5 3 2
Ö4 2 2 2 2 4 3 5 2 3 2 3 3 2
Ö5 2 2 2 2 2 3 5 2 3 2 5 3 2
Ö6 2 2 2 2 2 5 4 2 3 2 3 5 2

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek