Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
1PSK569Bağımlılık ve Kişilik3+0+031031.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Yüksek Lisans
Bölümü / Programı Klinik Psikoloji (Tezli YL)
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, kişilik özellikleri ve kişilik bozuklukları ile bağımlılık arasındaki ilişkiyi inceleyerek öğrencilerin bağımlılığın gelişimi ve sürdürülmesinde kişilik etmenlerinin rolünü anlamalarını ve bu bilgileri klinik değerlendirme ve müdahale süreçlerinde kullanabilmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği Bağımlılığın temel kavramları ve tanı sınıflamaları (DSM-5-TR, ICD-11); bağımlılığın nörobiyolojik, psikolojik ve sosyal kuramları; Beş Faktör Modeli, dürtüsellik, heyecan arayışı ve kaygı duyarlılığı gibi kişilik özellikleri ile bağımlılık ilişkisi; alkol ve madde kullanım bozuklukları; kumar oynama bozukluğu, internet oyun oynama bozukluğu ve diğer davranışsal bağımlılıklar; kişilik bozuklukları ile bağımlılık eş tanısı; değerlendirme ve ölçme araçları; motivasyonel görüşme, bilişsel davranışçı terapi ve relaps önleme gibi kanıta dayalı müdahaleler.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, soru-cevap, tartışma, vaka analizi, makale sunumu
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Dr.Öğretim Üyesi Canahmet Boz
Dersi Verenler Dr.Öğretim Üyesi Canahmet Boz
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.). American Psychiatric Association Publishing.
Miller, W. R., & Rollnick, S. (2023). Motivational interviewing: Helping people change and grow (4th ed.). Guilford Press.
Koob, G. F., & Volkow, N. D. (2016). Neurobiology of addiction: A neurocircuitry analysis. The Lancet Psychiatry, 3(8), 760–773.
Khantzian, E. J. (1997). The self-medication hypothesis of substance use disorders: A reconsideration and recent applications. Harvard Review of Psychiatry, 4(5), 231–244.
Griffiths, M. (2005). A ` components ` model of addiction within a biopsychosocial framework. Journal of Substance Use, 10(4), 191–197.
Whiteside, S. P., & Lynam, D. R. (2001). The Five Factor Model and impulsivity: Using a structural model of personality to understand impulsivity. Personality and Individual Differences, 30(4), 669–689.
Kotov, R., Gamez, W., Schmidt, F., & Watson, D. (2010). Linking "big" personality traits to anxiety, depressive, and substance use disorders: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 136(5), 768–821.
Woicik, P. A., Stewart, S. H., Pihl, R. O., & Conrod, P. J. (2009). The Substance Use Risk Profile Scale: A scale measuring traits linked to reinforcement-specific substance use profiles. Addictive Behaviors, 34(12), 1042–1055.
Blaszczynski, A., & Nower, L. (2002). A pathways model of problem and pathological gambling. Addiction, 97(5), 487–499.
Brand, M., Wegmann, E., Stark, R., Müller, A., Wölfling, K., Robbins, T. W., & Potenza, M. N. (2019). The Interaction of Person-Affect-Cognition-Execution (I-PACE) model for addictive behaviors: Update, generalization to addictive behaviors beyond internet-use disorders, and specification of the process character of addictive behaviors. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 104, 1–10.
Billieux, J., Schimmenti, A., Khazaal, Y., Maurage, P., & Heeren, A. (2015). Are we overpathologizing everyday life? A tenable blueprint for behavioral addiction research. Journal of Behavioral Addictions, 4(3), 119–123.
Trull, T. J., Freeman, L. K., Vebares, T. J., Choate, A. M., Helle, A. C., & Wycoff, A. M. (2018). Borderline personality disorder and substance use disorders: An updated review. Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation, 5, 15.
Ögel, K., Evren, C., Karadağ, F., & Gürol, D. T. (2012). Bağımlılık Profil İndeksi ` nin (BAPİ) geliştirilmesi, geçerlik ve güvenilirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 23(4), 264–273.
Larimer, M. E., Palmer, R. S., & Marlatt, G. A. (1999). Relapse prevention: An overview of Marlatt ` s cognitive-behavioral model. Alcohol Research & Health, 23(2), 151–160.
Ders Notları Öğretim üyesi tarafından her haftanın konusuna yönelik hazırlanan ders sunumları (PowerPoint/PDF) ve haftalık güncel makale ya da kitapta ilgili bölümleri içeren okuma listeleri.


Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 3 45
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 10 140
Ödevler 1 50 50
Sunum 1 40 40
Ara Sınavlar 1 25 25
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 10 300

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Bağımlılığın temel kavramlarını ve DSM-5-TR / ICD-11 sınıflamalarını açıklar.
2 Madde ve davranışsal bağımlılıkları açıklayan biyolojik, psikolojik ve sosyal kuramları karşılaştırır.
3 Kişilik özellikleri ile bağımlılık arasındaki ilişkiyi güncel araştırmalar ışığında değerlendirir.
4 Bağımlılık ile kişilik bozuklukları arasındaki eş tanı örüntülerini ve klinik yansımalarını tartışır.
5 Bağımlılığın değerlendirilmesinde kullanılan görüşme ve ölçme araçlarını tanır.
6 Kanıta dayalı müdahale yaklaşımlarını açıklar ve bir vaka üzerinde tartışır.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dersin tanıtımı; bağımlılığa giriş ve temel kavramlar (kötüye kullanım, tolerans, yoksunluk, craving) APA (2022), DSM-5-TR: Madde ile İlişkili ve Bağımlılık Bozuklukları bölümü Ders sunumu (slayt)
2 Tanı sınıflamaları: DSM-5-TR ve ICD-11; davranışsal bağımlılıkların tanısal statüsü APA (2022), DSM-5-TR: Madde ile İlişkili ve Bağımlılık Bozuklukları bölümü Ders sunumu (slayt)
3 Bağımlılığın nörobiyolojisi: ödül sistemi, dürtüsellikten kompulsiyona geçiş Koob ve Volkow (2016) Ders sunumu (slayt)
4 Psikolojik ve sosyal kuramlar: öğrenme, bilişsel ve psikodinamik yaklaşımlar (kendini tedavi hipotezi), biyopsikososyal model Khantzian (1997); Griffiths (2005) Ders sunumu (slayt)
5 Kişilik ve bağımlılık I: Beş Faktör Modeli ve dürtüsellik (UPPS-P) Whiteside ve Lynam (2001); Kotov ve ark. (2010) Ders sunumu (slayt)
6 Kişilik ve bağımlılık II: heyecan arayışı, kaygı duyarlılığı, umutsuzluk; risk ve koruyucu etkenler Woicik ve ark. (2009) Ders sunumu (slayt)
7 Alkol, opioid, uyarıcılar ve kannabis: klinik görünüm ve kişilik korelatları APA (2022), DSM-5-TR: ilgili madde bölümleri Ders sunumu (slayt)
8 Ara sınav (vize) - -
9 Davranışsal bağımlılıklar I: kumar oynama bozukluğu Blaszczynski ve Nower (2002) Ders sunumu (slayt)
10 Davranışsal bağımlılıklar II: internet oyun oynama, sosyal medya ve akıllı telefon kullanımı; kavramsal tartışmalar Brand ve ark. (2019); Billieux ve ark. (2015) Ders sunumu (slayt)
11 Kişilik bozuklukları ve bağımlılık eş tanısı (antisosyal, borderline vb.) Trull ve ark. (2018) Ders sunumu (slayt)
12 Değerlendirme: klinik görüşme, tarama ve ölçme araçları (Türkçe uyarlamalar) Ögel ve ark. (2012) Ders sunumu (slayt)
13 Müdahale I: motivasyonel görüşme ve değişimin evreleri Miller ve Rollnick (2023), ilgili bölümler Ders sunumu (slayt)
14 Müdahale II: bilişsel davranışçı terapi ve relaps önleme; eş tanılı vakalarda DBT ve şema terapi Larimer ve ark. (1999) Ders sunumu (slayt)
15 Vaka ve makale sunumları; genel değerlendirme Öğrencilerin seçtiği vaka/makaleler Ders sunumu (slayt)

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Ö1 3 2 1 1 3 3 3 1 4 4 1 3 1
Ö2 4 2 1 1 2 5 3 1 4 3 2 4 1
Ö3 4 3 1 1 2 5 4 1 4 3 1 5 3
Ö4 3 2 2 2 4 4 5 2 5 5 3 4 1
Ö5 3 2 3 3 5 3 4 2 4 4 1 3 2
Ö6 3 1 3 5 2 3 5 4 4 3 5 3 1

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek