Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
1PSK571Bağımlılık ve Beyin3+0+031031.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Yüksek Lisans
Bölümü / Programı Klinik Psikoloji (Tezli YL)
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, madde ve davranışsal bağımlılıkların nörobiyolojik temellerini; ödül sistemi, nörotransmitter sistemleri, bağımlılık döngüsü ve yürütücü işlevler çerçevesinde ele almak ve nörobilimsel bulguların değerlendirme ve tedavi yaklaşımlarına yansımalarını tartışmaktır.
Dersin İçeriği Bağımlılığa nörobilimsel bakış ve beyin hastalığı modeli; temel nöroanatomi ve nörotransmisyon; ödül sistemi ve pekiştirme; madde sınıflarına göre etki mekanizmaları; bağımlılık döngüsü (aşırı kullanım/sarhoşluk, yoksunluk/olumsuz duygulanım, craving ve relaps); teşvik duyarlılaşması kuramı; yürütücü işlevler, dürtüsellik ve karar verme; davranışsal bağımlılıkların nörobiyolojisi; genetik, epigenetik ve ergen beyni; nörogörüntüleme bulguları; farmakoterapi, nöromodülasyon ve bilişsel eğitimler.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, soru-cevap, tartışma, makale inceleme ve sunum.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Prof.Dr. Şaziye Senem Başgül
Dersi Verenler Prof.Dr. Şaziye Senem Başgül
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Koob, G. F., & Volkow, N. D. (2016). Neurobiology of addiction: A neurocircuitry analysis. The Lancet Psychiatry, 3(8), 760–773.
Volkow, N. D., Koob, G. F., & McLellan, A. T. (2016). Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. The New England Journal of Medicine, 374(4), 363–371.
Robinson, T. E., & Berridge, K. C. (1993). The neural basis of drug craving: An incentive-sensitization theory of addiction. Brain Research Reviews, 18(3), 247–291.
Danışman, M. (2022). Bağımlılığın nörobiyolojisi ve temel psikofarmakolojik ilkeler. Psikiyatrik hastalıklarda psikofarmakolojik yaklaşımlar içinde (ss. 253–262). Akademisyen Kitabevi.
Ders Notları Öğretim üyesi tarafından her haftanın konusuna yönelik hazırlanan ders sunumları (PowerPoint/PDF) ve haftalık güncel makale ya da kitapta ilgili bölümleri içeren okuma listeleri.


Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 3 45
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 10 140
Ödevler 1 50 50
Sunum 1 40 40
Ara Sınavlar 1 25 25
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 10 300

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Bağımlılıkla ilişkili temel beyin yapılarını ve nörotransmitter sistemlerini açıklar.
2 Bağımlılık yapıcı maddelerin beyindeki etki mekanizmalarını madde sınıflarına göre karşılaştırır.
3 Bağımlılık döngüsünün evrelerini nörobiyolojik süreçlerle ilişkilendirir.
4 Dürtüsellik, kompulsivite, karar verme ve yürütücü işlevlerdeki bozulmaları bağımlılık bağlamında değerlendirir.
5 Genetik, epigenetik ve gelişimsel etkenlerin bağımlılığa yatkınlıktaki rolünü tartışır.
6 Nörobilimsel bulguların değerlendirme ve tedavi yaklaşımlarına yansımalarını tartışır.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dersin tanıtımı; bağımlılığa nörobilimsel bakış: beyin hastalığı modeli ve eleştirileri Volkow ve ark. (2016) Ders sunumu (slayt)
2 Temel nöroanatomi ve nörotransmisyon: dopamin, glutamat, GABA, opioid ve endokannabinoid sistemleri Danışman (2022) Ders sunumu (slayt)
3 Ödül sistemi ve pekiştirme: mezolimbik yolak, ödül tahmin hatası Koob ve Volkow (2016) Ders sunumu (slayt)
4 Maddelerin etki mekanizmaları I: alkol, opioidler, benzodiazepinler Danışman (2022) Ders sunumu (slayt)
5 Maddelerin etki mekanizmaları II: uyarıcılar, nikotin, kannabis, yeni psikoaktif maddeler Danışman (2022) Ders sunumu (slayt)
6 Bağımlılık döngüsü I: aşırı kullanım ve sarhoşluk; teşvik duyarlılaşması kuramı Robinson ve Berridge (1993) Ders sunumu (slayt)
7 Bağımlılık döngüsü II: yoksunluk ve olumsuz duygulanım; stres sistemleri ve anti-ödül Koob ve Volkow (2016) Ders sunumu (slayt)
8 Ara sınav (vize) - -
9 Bağımlılık döngüsü III: craving, ipucu tepkiselliği ve relaps Koob ve Volkow (2016); Robinson ve Berridge (1993) Ders sunumu (slayt)
10 Yürütücü işlevler, dürtüsellik ve karar verme; alışkanlıktan kompulsiyona geçiş Koob ve Volkow (2016) Ders sunumu (slayt)
11 Davranışsal bağımlılıkların nörobiyolojisi: kumar ve internet oyun oynama bozukluğu Öğretim üyesinin paylaşacağı güncel makaleler Ders sunumu (slayt)
12 Genetik, epigenetik ve ergen beyni Volkow ve ark. (2016) Ders sunumu (slayt)
13 Nörogörüntüleme ve nöropsikolojik değerlendirme bulguları Volkow ve ark. (2016) Ders sunumu (slayt)
14 Tedaviye yansımalar: farmakoterapi, nöromodülasyon (TMS), bilişsel eğitimler Danışman (2022); Volkow ve ark. (2016) Ders sunumu (slayt)
15 Makale sunumları; genel değerlendirme Öğrencilerin seçtiği makaleler Ders sunumu (slayt)

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Ö1 3 2 1 1 2 4 3 1 3 2 1 3 1
Ö2 3 2 1 1 3 4 4 1 3 3 1 3 1
Ö3 4 2 1 1 3 5 4 1 3 3 1 4 1
Ö4 4 3 1 1 4 4 4 1 4 4 1 4 2
Ö5 4 3 2 1 2 4 3 1 3 5 1 4 2
Ö6 4 3 3 2 4 4 5 2 4 3 3 4 1

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek