Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
1ESN105Türkiye Coğrafyası ve Jeopolitiği2+0+02309.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Sınıf Öğretmenliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders, sınıf öğretmeni adaylarının Türkiye ` nin fiziki ve beşeri coğrafyasına ilişkin temel bilgi ve kavramları edinmelerini, Türkiye ` nin stratejik konumunu ve jeopolitik dinamiklerini anlamalarını amaçlamaktadır.
Coğrafyanın yalnızca bir yer bilgisi olmadığı; insan, çevre ve toplum arasındaki dinamik ilişkilerin bilimi olduğu yaklaşımıyla hareket eden ders; Türkiye ` nin fiziki yapısından nüfus hareketlerine, ekonomik coğrafyasından uluslararası ilişkilerine kadar bütüncül bir perspektif sunmaktadır. İlkokul çocuklarına Türkiye ` yi öğretecek sınıf öğretmenlerinin bu zemini sağlam biçimde kurmaları; Sosyal Bilgiler ve Hayat Bilgisi derslerinde kullanabilecekleri bilgi, anlayış ve pedagojik farkındalığı geliştirmeleri hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği Türkiye ` nin yeri ve konumu: Türkiye ` nin jeopolitik ve jeostratejik durumu ve özellikleri, matematiksel konum özellikleri, özel konum özellikleri (komşular), ülke grupları özellikleri (siyasi, askerî, ekonomik, kültürel organizasyonlar), Türkiye ` nin fiziki özellikleri (iklimi, hidrografik özellikler, toprak yapısı, bitki örtüsü), sosyoekonomik özellikleri (nüfus, yerleşimi, tarım, ormancılık, hayvancılık, enerji, sanayi, ulaşım, turizm).
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, soru–cevap, tartışma ve örnek olay
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr.Öğretim Üyesi Mehmet Ragıp Kalelioğlu rkalelioglu@gantep.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Bazin, M. ve De Tapia, S. (2015). Türkiye Coğrafyası. İletişim Yayınları: İstanbul.
Tümertekin, E. ve Özgüç, N. (2015). Beşeri Coğrafya. Çantay Kitabevi: İstanbul.
Pamuk, Ş. (2021). Türkiye ` nin 200 Yıllık İktisadi Tarihi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları: İstanbul.
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü (2019). Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) 2018: Türkiye ` nin Demografik Dönüşümü. Hacettepe Üniversitesi: Ankara. [Türkiye ` nin demografik dönüşümü için temel başvuru kaynağı]
Sagona, A. ve Zimansky, P. (2015). Türkiye ` nin En Eski Kültürleri: MÖ 1.000.000–550. Arkeoloji ve Sanat Yayınları: İstanbul.
Getis, A., Bjelland, M. D. ve Getis, V. (2018). Introduction to Geography (15th ed.). McGraw-Hill Education: New York. [İngilizce yardımcı kaynak]

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %50
Alan Bilgisi %50

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 9 2 18
Ödevler 3 6 18
Sunum/Seminer Hazırlama 7 2 14
Ara Sınavlar 1 1 1
Uygulama 8 2 16
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 1 1
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 96

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Coğrafyanın temel kavramlarını ve fiziksel ile beşeri coğrafya arasındaki ilişkiyi açıklayabilir.
2 Türkiye ` nin fiziki yapısını (dağlar, ovalar, iklim, akarsular, göller, faylar) tanımlar ve Anadolu ` nun jeomorfolojik özelliklerini değerlendirir.
3 Anadolu ` nun tarihi coğrafyasını ve farklı medeniyetler üzerindeki etkisini yorumlar.
4 Türkiye ` nin demografik yapısını analiz eder; nüfus değişimini, iç ve dış göçleri değerlendirir.
5 Türkiye ` nin ekonomik coğrafyasını (tarım, sanayi, hizmet sektörü) ve bölgesel farklılıkları yorumlar.
6 Türkiye ` nin jeopolitik konumunu, komşu ilişkilerini ve dış politikasını açıklar.
7 Coğrafi bilgileri ilkokul düzeyi sosyal bilgiler ve hayat bilgisi öğretimine aktarabilecek pedagojik bir bakış açısı geliştirir.
8 Türkiye’nin fiziki ve beşeri coğrafyasına ilişkin haritaları, uydu görüntülerini, nüfus piramitlerini, grafik ve tabloları yorumlayarak mekânsal dağılışları ve bunlar arasındaki ilişkileri açıklar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Derse Giriş ve Tanışma. Coğrafya Nedir? Fiziki ve Beşeri Coğrafya Ayrımı. Temel Coğrafi Kavramlar ve Sorular. Türkiye ` nin Dünya Coğrafyasındaki Yeri ve Önemi. Bazin ve De Tapia (Bölüm 1); Getis vd. (Bölüm 1)
2 Türkiye ` nin Fiziki Coğrafyası I – Jeomorfoloji. Levha Hareketleri ve Faylar; Alp Kıvrım Kuşağı; Dağ Oluşumu. Başlıca Dağ Sıraları, Ovalar ve Platolar. Türkiye ` nin Ortalama Yükseltisi ve Topografik Özellikleri. Bazin ve De Tapia (Bölüm 2); Ders sunusu
3 Türkiye ` nin Fiziki Coğrafyası II – İklim, Su ve Doğal Riskler. İklim Bölgeleri ve Türkiye ` nin İklim Çeşitliliği. Başlıca Akarsular ve Havzalar. Göller ve Su Kaynakları. Depremsellik ve Doğal Afet Riski.
4 Anadolu ` da İnsanlık Tarihi I – İlk Yerleşimler. Paleolitik ` ten Neolitik ` e: Anadolu ` daki İlk İnsanlar ve Bereketli Hilal. Göbekli Tepe ve Çatalhöyük. Tarımın Başlangıcı ve Yerleşik Yaşama Geçiş. Obsidyen Ticareti. Sagona ve Zimansky (Bölüm 1–2); Ders sunusu
5 Anadolu ` da İnsanlık Tarihi II – Değişen Anadolu. Kalkolitik Çağ; İlk ve Orta Tunç Çağı. Hitit Uygarlığı: Anadolu ` nun İlk Büyük İmparatorluğu. Ticaret Ağları ve Kültürlerarası Etkileşim. Sagona ve Zimansky (Bölüm 3–5); Ders sunusu
6 Anadolu ` da İnsanlık Tarihi III – Antik Çağ ve Bizans. Demir Çağı Uygarlıkları: Frigler, Lidyalılar, Urartular. Ege Kıyıları ve Antik Yunan Kolonileri. Büyük İskender ve Hellenizm. Roma ve Bizans İmparatorluğu Döneminde Anadolu. Sagona ve Zimansky (Bölüm 6–9); Ders sunusu
7 Osmanlı ` dan Cumhuriyet ` e – Coğrafi ve Tarihsel Temel. Osmanlı İmparatorluğu ` nda Ekonomi, Nüfus ve Kurumlar. Islahat ve Modernleşme Çabaları. Türkiye Cumhuriyeti ` nin Kuruluşunun Coğrafi ve Siyasi Temelleri. Cumhuriyet ` in İlk Döneminde (1914–1950) Türkiye. Pamuk (Bölüm 1–4); Bazin ve De Tapia (Bölüm 4)
8 Ara Sınav
9 Türkiye ` de Nüfus Coğrafyası I – Demografik Dönüşüm. Türkiye Nüfusunun Tarihsel Gelişimi. Demografik Dönüşüm Teorisi. Doğurganlık, Ölümlülük ve Nüfus Büyümesi. Nüfus Piramitleri ve Yaş-Cinsiyet Dağılımı. TNSA 2018 Raporu; Tümertekin ve Özgüç (Bölüm 3)
10 Türkiye ` de Nüfus Coğrafyası II – Göç ve Dağılış. Nüfus Yoğunluğu ve Coğrafi Dağılış. İç Göçler: Kentleşme Süreci ve Nedenleri. Dış Göçler: Türk İşçi Göçü ve Günümüzdeki Göç Hareketleri. Mülteci ve Sığınmacı Nüfusu. Tümertekin ve Özgüç (Bölüm 4–5); TNSA 2018
11 Kentleşme ve Yerleşme Coğrafyası. Kırsal Yerleşme Tipleri: Köy, Mezraa, Yayla ve Sayfiye Yerleşmeleri. Türkiye ` de Büyük Kentler ve Metropolleşme. Kentsel Büyüme ve Dönüşüm Tümertekin ve Özgüç (Bölüm 6–7); Bazin ve De Tapia (Bölüm 6-7)
12 Türkiye ` nin Ekonomik Coğrafyası II – Sanayi ve Küreselleşme. Sekonder Faaliyetler: Türkiye ` de Sanayileşme Süreci. Başlıca Sanayi Odakları ve "Anadolu Kaplanları". Tersiyer ve Kuaterner Sektörler: Hizmetler, Turizm, Ulaşım ve BİT. Küreselleşme ve Türkiye Ekonomisi. Bölgesel Eşitsizlikler. Pamuk (Bölüm 6–8); Bazin ve De Tapia (Bölüm 8)
13 Türkiye ` nin Ekonomik Coğrafyası I – Tarım ve Kırsal. Ekonomik Sektörler: Primer Faaliyetler. Türkiye ` de Tarım Bölgeleri ve Başlıca Tarımsal Ürünler. Hayvancılık, Ormancılık ve Su Ürünleri. Türkiye Tarımının Sorunları ve Geleceği. Bazin ve De Tapia (Bölüm 6 7); Pamuk (Bölüm 5)
14 Türkiye ` nin Jeopolitiği I – Stratejik Konum ve Komşular. Türkiye ` nin Coğrafi Konumunun Stratejik Önemi. Komşu Ülkeler ve Sınır İlişkileri. Karadeniz, Ege ve Akdeniz ` deki Türk Jeopolitik Çıkarları. NATO Üyeliği ve Güvenlik Politikaları. Bazin ve De Tapia (Bölüm 10)
15 Türkiye ` nin Jeopolitiği II – Bölgesel ve Küresel İlişkiler. Dönem Değerlendirmesi. Orta Doğu, Kafkasya ve Balkanlar ` da Türk Dış Politikası. Türkiye–AB İlişkileri. Sınıf Öğretmenliğinde Coğrafya Eğitiminin Önemi: Genel Değerlendirme ve Dönem Tartışması. Bazin ve De Tapia (Bölüm 10)
16 Final Sınavı

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16 P17 P18 P19 P20 P21 P22 P23 P24
Ö1 4 1 2 1 3 3 2 1 1 2 1 1 4 2 1 1 3 1 1 1 2 1 1 2
Ö2 4 1 2 1 2 3 2 1 1 2 1 1 3 2 1 1 3 1 1 1 2 1 2 1
Ö3 4 1 2 1 3 3 2 1 1 2 1 1 4 2 1 1 3 1 1 2 2 1 1 3
Ö4 4 1 3 1 3 3 3 2 1 2 1 1 4 2 1 1 3 2 1 1 2 1 1 2
Ö5 4 1 3 1 3 3 2 2 1 2 1 1 4 2 1 1 3 2 1 1 2 1 1 3
Ö6 4 1 3 1 3 3 2 1 1 2 1 1 4 2 1 1 3 1 1 1 2 1 1 3
Ö7 4 2 2 2 2 4 2 2 3 2 2 1 4 2 2 1 3 2 2 1 2 1 2 3
Ö8 4 1 3 1 3 4 3 2 1 2 1 1 4 2 1 1 3 1 1 1 2 1 1 2

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek