Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
3PSK219Özel Eğitim2+0+02330.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Psikoloji
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Özel gereksinimli çocuk ve ergenlerde görülen gelişimsel, nörogelişimsel, duyusal ve bilişsel farklılıkları tanıtmak; değerlendirme, anamnez alma, tanılama ve yönlendirme süreçlerini öğretmektir. Ders ayrıca kanıta dayalı erken müdahale yaklaşımları, problem davranış yönetimi ve ailelerin psikolojik destek süreçleri konusunda temel bilgi ve beceri kazandırmayı amaçlar.
Dersin İçeriği Bu ders kapsamında özel gereksinimli çocuk ve ergenlerde görülen gelişimsel, duyusal, nörogelişimsel farklılıklar ve üstün yeteneklilik ele alınmaktadır. Özel gereksinimli bireylerin sınıflandırılması, değerlendirme ve tanı süreçleri, erken müdahale yaklaşımları, doğal öğretim ve kanıta dayalı sosyal beceri programları incelenir. Ayrıca problem davranış yönetimi ile ailelerin psikolojik deneyimleri ve destek süreçleri değerlendirilir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Sınıf içi tartışma, vaka örnekleri, etkileşime dayalı öğretim, ödevler ve makale okumaları bu dersin hedeflerine ulaşmak için kullanılacak yöntem ve tekniklerdir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof.Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL
Dersin Yardımcıları Arş.Gör. Emine Hilal Mutlur
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Pınar, E. S. (2006). Dünyada ve Türkiye ` de erken çocukluk özel eğitiminin gelişimi ve erken çocukluk özel eğitim uygulamaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(02), 71-83.
Yenioğlu, S., Sayar, K., Köse, H., & Yıldız, N. G. (2019). Türkiye ` de özel eğitim alanında değerlendirme süreci. Kastamonu Education Journal, 27(6), 2729-2746.
Toker, M., Şenem Başgül, Ş., & Özaydın, L. (2019). Down sendromlu çocuğa sahip annelerin aile gereksinimlerinin belirlenmesi ve sosyal destek algılarına yönelik görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(4), 651-676.
Çotuk, H., & Özdemir, S. (2022). Görme Yetersizliğinden Etkilenmiş ve Gören Çocukların Sosyal Etkileşim Becerilerinin Karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1-21.
Özbay, A., & Kayhan, Z. (2024). Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) nedenleri ve tedavi yöntemleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(89), 394-406.
Yoo, H. J., Bahn, G., Cho, I. H., Kim, E. K., Kim, J. H., Min, J. W., ... & Laugeson, E. A. (2014). A Randomized Controlled Trial of the Korean Version of the PEERS® Parent-Assisted Social Skills Training Program for Teens With ASD. Autism Research, 7(1), 145-161.
Kılıç-Tülü, B., & Ergül, C. (2016). Öğrenme güçlüğü olan çocukların duyguları tanıma becerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 17(3), 207-229.
İnci, G., & Bayrakçı, M. (2022). Üstün Zekâlı ve Yetenekli Öğrencilerin Sınıf İçi İstenmeyen Davranışları ve Öğretmenlerin Başa Çıkma Stratejileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(4), 893-910.
Doğal Öğretim Strateji ve Teknikleri: https://www.youtube.com/watch?v=6Qw2rtG7AhM
Mutlu, E. H., & Doğan, A. (2025). Otizm Spektrum Bozukluğunda Sosyal Beceri Gelişimine Yönelik Müdahale Programlarının İncelenmesi.
Kol, S., & Tokdakaya, U. F. (2022). Özel eğitim kurumlarında görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin çocuklarındaki problem davranışlara yönelik görüşlerinin incelenmesi. Journal of Human Sciences, 19(2), 329-341. doi:10.14687/jhs.v19i2.6307
İlhan, T. (2017). Özel Gereksinimli 3-6 Yaş Çocuklarının Ebeveynlerinin Stres Düzeyleri ile Rolleri Arasındaki İlişki. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 18(03), 383-400. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.286786
Ders Notları Öğretim üyesi tarafından her haftanın konusuna yönelik hazırlanan ders sunumları (PowerPoint/PDF) ve haftalık güncel makale ya da kitapta ilgili bölümleri içeren okuma listeleri.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %80
Sağlık Bilimleri %20

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 2 30
Sınıf Dışı Ç. Süresi 13 2 26
Ödevler 13 2 26
Ara Sınavlar 1 5 5
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 5 5
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 92

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Çocuk ve gençlerle çalışırken gelişimsel basamakları içeren yapılandırılmış bir anamnez alabilir
2 Zihinsel, duyusal, nörogelişimsel farklılıklar ve üstün yeteneklilik gibi tanı gruplarının temel özelliklerini ayırt edebilir
3 Tıbbi ve eğitsel değerlendirme adımlarını kavrayarak uygun yönlendirme ve sevk süreçlerini yönetebilir
4 Doğal öğretim, erken müdahale ve kanıta dayalı sosyal beceri programlarının temel ilkelerini açıklar
5 Problem davranışların nedenlerini analiz ederek temel müdahale stratejilerini planlayabilir; ailelerin psikolojik gereksinimlerini değerlendirebilir

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dersin İşleyişinin Anlatılması/İçeriklerin Paylaşılması - -
2 Özel Gereksinimli Çocuk / Genel Özellikler ve Sınıflandırma Pınar, E. S. (2006). Dünyada ve Türkiye ` de erken çocukluk özel eğitiminin gelişimi ve erken çocukluk özel eğitim uygulamaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(02), 71-83. -
3 Özel Gereksinimli Çocukların Değerlendirme & Tanılama Süreci Yenioğlu, S., Sayar, K., Köse, H., & Yıldız, N. G. (2019). Türkiye ` de özel eğitim alanında değerlendirme süreci. Kastamonu Education Journal, 27(6), 2729-2746. -
4 Zihinsel Yetersizlik & Down Sendromu Toker, M., Şenem Başgül, Ş., & Özaydın, L. (2019). Down sendromlu çocuğa sahip annelerin aile gereksinimlerinin belirlenmesi ve sosyal destek algılarına yönelik görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(4), 651-676. -
5 İşitme Yetersizliği & Görme Yetersizliği & Dil ve Konuşma Bozuklukları Çotuk, H., & Özdemir, S. (2022). Görme Yetersizliğinden Etkilenmiş ve Gören Çocukların Sosyal Etkileşim Becerilerinin Karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1-21. -
6 Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Özbay, A., & Kayhan, Z. (2024). Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) nedenleri ve tedavi yöntemleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(89), 394-406. -
7 Otizm Spektrum Bozukluğu Yoo, H. J., Bahn, G., Cho, I. H., Kim, E. K., Kim, J. H., Min, J. W., ... & Laugeson, E. A. (2014). A Randomized Controlled Trial of the Korean Version of the PEERS® Parent-Assisted Social Skills Training Program for Teens With ASD. Autism Research, 7(1), 145-161. -
8 ARA SINAV HAFTASI - -
9 Özgül Öğrenme Güçlüğü Kılıç-Tülü, B., & Ergül, C. (2016). Öğrenme güçlüğü olan çocukların duyguları tanıma becerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 17(3), 207-229. -
10 Özel Yetenekli/Üstün Zekalı Çocuklar İnci, G., & Bayrakçı, M. (2022). Üstün Zekâlı ve Yetenekli Öğrencilerin Sınıf İçi İstenmeyen Davranışları ve Öğretmenlerin Başa Çıkma Stratejileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(4), 893-910. -
11 Özel Eğitim Süreçleri & Doğal Öğretim Doğal Öğretim Strateji ve Teknikleri: https://www.youtube.com/watch?v=6Qw2rtG7AhM -
12 Erken Müdahale ve Kanıta Dayalı Sosyal Beceri Programları Mutlu, E. H., & Doğan, A. (2025). Otizm Spektrum Bozukluğunda Sosyal Beceri Gelişimine Yönelik Müdahale Programlarının İncelenmesi. -
13 Özel Gereksinimli Çocuklarda Problem Davranışlar ve Başa Çıkma Yöntemleri Kol, S., & Tokdakaya, U. F. (2022). Özel eğitim kurumlarında görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin çocuklarındaki problem davranışlara yönelik görüşlerinin incelenmesi. Journal of Human Sciences, 19(2), 329-341. doi:10.14687/jhs.v19i2.6307 -
14 Özel Eğitimde Ailelerin Psikolojik Deneyimleri & Sosyal Destek İlhan, T. (2017). Özel Gereksinimli 3-6 Yaş Çocuklarının Ebeveynlerinin Stres Düzeyleri ile Rolleri Arasındaki İlişki. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 18(03), 383-400. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.286786 -
15 Genel Tekrar & Güncel Araştırmalar Her öğrenci dönem boyunca işlenen konularla ilgili bir makale okuyacak. -
16 FİNAL HAFTASI - -

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12
Tüm 2 2 2 4 3 4 5 4 3 4 3 3
Ö1 2 1 1 3 2 3 4 5 2 2 2 2
Ö2 2 1 2 4 3 4 5 5 1 3 1 2
Ö3 1 1 2 5 2 4 5 4 1 3 2 2
Ö4 1 2 1 3 1 5 2 2 4 4 1 2
Ö5 1 1 1 3 3 5 3 4 1 4 2 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek