Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
1OZE101Özel Eğitim 13+0+03605.10.2026
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Özel Eğitim Öğretmenliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğretmen adaylarının özel eğitimin temel kavramlarını, tarihsel gelişimini, yasal ve etik dayanaklarını, tarama-tanılama-değerlendirme süreçlerini, özel eğitim hizmet modellerini, kaynaştırma ve bütünleştirme uygulamalarını, bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) sürecini, aile ve uzmanlar arası iş birliğini ve zihin yetersizliğinin temel özellikleri ile eğitim gereksinimlerini bütüncül biçimde kavramalarını; temel örnek olaylarda uygun eğitimsel kararları gerekçelendirebilecek başlangıç düzeyinde bilgi, beceri ve mesleki sorumluluk geliştirmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği Özel eğitimin temel kavramları; özel eğitimin tarihsel gelişimi; özel eğitime ilişkin yasal düzenlemeler ve hak temelli yaklaşım; özel gereksinim, yetersizlik, zedelenme, engel ve risk kavramları; özel eğitimin amaç ve ilkeleri; özel gereksinimlerin nedenleri, risk etmenleri ve önleme; erken tanılama ve erken müdahale; tarama, tanılama ve değerlendirme; eğitsel değerlendirme ve eğitim planlama; özel eğitim hizmet modelleri ve en az kısıtlayıcı eğitim ortamı; kaynaştırma ve bütünleştirme; BEP; aile katılımı ve disiplinler arası iş birliği; zihin yetersizliğinin tanımı, sınıflandırılması, nedenleri, görülme sıklığı, gelişimsel özellikleri, değerlendirilmesi, eğitim gereksinimleri, öğretim yaklaşımları ve destek hizmetleri.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, soru-cevap, tartışma, örnek olay/vaka analizi, problem çözme, belge ve mevzuat inceleme, küçük grup çalışması, karşılaştırmalı kavram analizi, yönlendirilmiş ön okuma ve yansıtıcı kısa çalışmalar.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr.Öğretim Üyesi Merih Toker
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ve Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü güncel yayınları.
Heward, W. L., Alber-Morgan, S. R., & Konrad, M. Exceptional Children: An Introduction to Special Education. Pearson.
Ders Notları Öğretim elemanı tarafından hazırlanan haftalık sunumlar, ders içi vaka örnekleri, güncel mevzuat ve hak temelli belgeler, seçilmiş akademik makaleler, kısa okuma metinleri ve ders içi videolar.
Dökümanlar Diken, İ. H. (Ed.). (2020). Özel eğitime gereksinimi olan öğrenciler ve özel eğitim. Pegem Akademi.

Ders Yapısı
Alan Bilgisi %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 3 45
Sınıf Dışı Ç. Süresi 15 5 75
Ara Sınavlar 1 20 20
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 35 35
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 6 175

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Özel eğitime ilişkin temel kavramları, tarihsel gelişimi, amaçları ve temel ilkeleri açıklar.
2 Özel eğitime ilişkin temel yasal düzenlemeleri, hak temelli yaklaşımı ve özel gereksinimli bireylerin eğitim haklarını yorumlar.
3 Özel gereksinimlerin nedenlerini ve risk etmenlerini erken tanılama, önleme ve erken müdahale yaklaşımlarıyla ilişkilendirir.
4 Tarama, tanılama, eğitsel değerlendirme ve eğitim planlama süreçlerinin amaç ve işlevlerini karşılaştırır; örnek durumlarda uygun bilgi kaynaklarını ayırt eder.
5 Özel eğitim hizmet modelleri, en az kısıtlayıcı eğitim ortamı, kaynaştırma/bütünleştirme ve BEP süreçlerini örnek olaylar üzerinden analiz eder.
6 Aile katılımı, ekip çalışması ve disiplinler arası iş birliğinin özel eğitim sürecindeki rolünü değerlendirir ve temel bir iş birliği yaklaşımı önerir.
7 Zihin yetersizliğinin tanımını, sınıflandırılmasını, nedenlerini, görülme sıklığını ve bilişsel, dilsel, sosyal-duygusal, motor ve uyumsal davranış özelliklerini açıklar.
8 Zihin yetersizliği olan bireylerin özellik ve gereksinimlerinden hareketle uygun eğitim ortamı, destek hizmeti ve öğretim yaklaşımına ilişkin başlangıç düzeyinde gerekçeli öneriler geliştirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Özel eğitime giriş ve temel kavramlar: özel eğitim, özel gereksinim, yetersizlik, zedelenme, engel ve risk Ön okuma
2 Özel eğitimin tarihsel gelişimi: dünyada ve Türkiye’de özel eğitimin gelişimi
3 Legal regulations, ethical principles, and the rights of individuals with special needs in special education
4 Özel eğitimin amaçları ve ilkeleri: bireyselleştirme, fırsat eşitliği, erişilebilirlik ve katılım
5 Özel gereksinimlerin nedenleri ve önlenmesi: biyolojik, çevresel ve gelişimsel risk etmenleri
6 Erken tanılama ve erken müdahale: önemi, temel yaklaşımlar ve destek hizmetleri
7 Tarama, tanılama ve değerlendirme süreçleri: tıbbi, psikolojik ve eğitsel değerlendirme
8 Ara sınav
9 Kütüphane Haftası: Özel Eğitimde Tarama, Tanılama ve Eğitsel Değerlendirme Belgelerinin Araştırılması Ders bu hafta işlenmeyecektir. Öğrencilerden kütüphane ve çevrimiçi resmî kaynaklar üzerinden özel eğitimde tarama, tanılama ve eğitsel değerlendirme süreçlerinde kullanılan temel mevzuat, form ve rehberleri araştırmaları; seçtikleri dört belgeyi bir sonraki derse getirmeleri istenir. Belgelerin hangi amaçla, hangi aşamada ve hangi uzmanlar tarafından kullanıldığı incelenecektir.
10 Eğitsel değerlendirme ve eğitim planlama: performans belirleme, gereksinimlerin ortaya konması ve eğitim kararları
11 Kaynaştırma ve bütünleştirme: temel ilkeler, öğretmen rolleri, destek hizmetleri ve sınıf içi uyarlamalar
12 Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP): amacı, bileşenleri, hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi
13 Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP): amacı, bileşenleri, hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi
14 Özel eğitimde aile katılımı ve uzmanlar arası iş birliği: ekip çalışması ve disiplinler arası iş birliği

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 4 2 4 3 5 5 4 3 3 4 4 2 3 2 1 2
Ö1 5 2 2 2 3 3 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Ö2 2 1 1 3 5 1 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Ö3 1 3 3 2 1 4 1 3 1 1 1 1 3 1 1 1
Ö4 1 3 5 4 1 2 2 4 3 5 3 1 1 1 1 1
Ö5 1 2 2 2 2 1 5 2 3 2 4 1 3 2 1 1
Ö6 1 1 1 4 1 1 3 1 3 4 3 1 2 1 1 2
Ö7 1 2 3 3 1 5 1 4 1 1 1 1 3 2 1 2
Ö8 1 2 3 4 1 5 3 4 4 3 4 3 4 4 2 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek